Wordt Enge Wormer een autoparadijs?
In een reactie op een CBS artikel dat het aantal verkeersdoden in de laatste 25 jaar is afgenomen [1] schrijven Fred Wegman en Wim Wijnen in Binnenlands Bestuur [2] dat dat maar een beperkt verhaal is. Dankzij investeringen in verkeersveiligheid deed die afname zich vooral voor tussen 1998 en 2007. Door tanende belangstelling voor veiligheid en afnemende investeringen zien zij de laatste 10 jaar juist weer een stijgende lijn in het aantal slachtoffers. Snelheid en doorstroming zijn inmiddels weer belangrijker geworden dan verkeersveiligheid
De Zaangemeenten zijn daar helaas geen uitzondering op.
Wilhelminabrug: verhoging, roadblocks en fliebertjes
In 2015 kreeg de Fietsersbond de plannen te zien voor de nieuwe Wilhelminabrug in Zaandam. We schrokken ons kapot. De brug was smaller dan de oude en in plaats van fietsstroken waren er nu verhoogde, aanliggende fietspaden aangebracht. Met slechts 1,80 meter breed ook nog eens veel te smal volgens alle richtlijnen. Dit moest dus wel fout gaan.
Maar aanpassen was niet meer mogelijk, de brug was al besteld.
Toen de brug in 2020 in gebruik genomen werd kwam uit waarvoor de Fietsersbond gewaarschuwd had. Fietsers gingen met bosjes onderuit, met heel veel letselschade tot gevolg.
En in plaats van verbeteringen volgde een soap. Jarenlang waren nog roadblocks en verkeersregelaars nodig. In de tussentijd werd nog een adviesbureau ingehuurd dat vrijwel dezelfde adviezen deed als de Fietsersbond. Maar andermaal besloot de gemeente tot een eigen aanpak en werden “fliebertjes” geplaatst. Die binnen enkele weken bijna allemaal waren afgebroken of weggewaaid, waarna het restant met een slijptol werd verwijderd.
Varkensruggen
In 2015 besloot gemeente Wormerland tot het plaatsen van varkensruggen in Enge Wormer. Levensgevaarlijk en ook hier in strijd met richtlijnen. De Fietsersbond verzocht daarom terstond om verwijdering. Wethouder en ambtenaren hielden echter bij hoog en bij laag vol dat de veiligheid *niet* in het geding was en dat de blokken bleven.
Maar binnen een week ging het goed mis. In één weekend waren er een zwaargewonde en zelfs een overleden fietser te betreuren. De varkensruggen werden daarop verwijderd.
Enge Wormer – opnieuw
Slechts twee voorbeelden uit velen waar veel leed voorkomen had kunnen worden als wegbeheerders adviezen van de Fietsersbond niet hadden weggewimpeld.
Maar dat hiervan geleerd zou zijn is ijdele hoop. Recent kreeg de Fietsersbond plannen onder ogen van de herinrichting van Enge Wormer. Nieuw asfalt is hartstikke fijn natuurlijk, maar het hele ontwerp is gericht op maximale doorstroming van autoverkeer. Liefst zoveel en zo snel mogelijk. Voor fietsers is amper ruimte. Geen fietsstroken, zelfs geen rode suggestiestroken. Niet meer dan een lijn 90 cm uit de berm. Iets wat onze zuiderburen terecht een ‘moordstrook’ noemen, door het bizar grote aantal aanrijdingen dat daar plaatsvindt. Automobilisten gebruiken zulke strepen onbewust als geleide lijn, waardoor fietsers in de praktijk rakelings gepasseerd worden. Met een aanzienlijk hogere kans op aanrijdingen. In Nederland bestaan voor een goede weginrichting CROW richtlijnen. Die worden hier volkomen genegeerd.
Met een nog altijd dreigende afsluiting van het fietspad langs de Zaanse Schans, waardoor scholieren genoodzaakt zullen zijn van Enge Wormer gebruik te maken en fietsende toeristen om de betaalmuur heen willen rijden, is het slechts een kwestie van tijd voordat dit weer goed mis gaat.
[1] “42 procent minder verkeersdoden in 25 jaar”, 17-4-2025, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/16/42-procent-minder-verkeersdoden-in-25-jaar
[1] “Verkeersveiligheid is te koop”, 27-5-2025, https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/verkeersveiligheid-is-te-koop . Fred Wegman is emeritus hoogleraar verkeersveiligheid aan de TU Delft; Wim Wijnen is verkeerseconoom bij W2Economics.